डिजिटल फसवणुकीच्या बळींना मिळणार २५ हजारांपर्यंत नुकसानभरपाई; RBI चा नवा नियम १ जानेवारी २०२७ पासून लागू

-

डिजिटल फसवणुकीच्या बळींना मिळणार २५ हजारांपर्यंत नुकसानभरपाई; 

RBI चा नवा नियम १ जानेवारी २०२७ पासून लागू



नवी दिल्ली / वृत्तसेवा

देशभरात ऑनलाइन बँकिंग आणि डिजिटल पेमेंट्सचा वापर वाढत असताना सायबर फसवणुकीच्या घटनांमध्येही मोठी वाढ झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) डिजिटल फसवणुकीला बळी पडलेल्या ग्राहकांसाठी महत्त्वाचा दिलासा देणारा नवीन नुकसानभरपाई आराखडा जाहीर केला आहे.

RBI च्या नव्या नियमांनुसार, फसव्या इलेक्ट्रॉनिक बँकिंग व्यवहारांमुळे ₹५० हजारांपर्यंत नुकसान झालेल्या पात्र ग्राहकांना त्यांच्या प्रत्यक्ष निव्वळ नुकसानीच्या ८५ टक्के किंवा कमाल ₹२५ हजारांपर्यंतची नुकसानभरपाई मिळणार आहे. यापैकी जी रक्कम कमी असेल ती भरपाई म्हणून दिली जाईल.

हा नियम मूळतः १ जुलै २०२६ पासून लागू होणार होता. मात्र RBI ने त्याची अंमलबजावणी सहा महिने पुढे ढकलत तो १ जानेवारी २०२७ पासून लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा नियम त्या तारखेनंतर झालेल्या डिजिटल बँकिंग व्यवहारांना लागू राहील.

कोणाला मिळणार लाभ?

फसवणुकीमुळे नुकसान झालेल्या वैयक्तिक ग्राहकांना तसेच एकल मालकी (Sole Proprietorship) व्यवसायांना या योजनेचा लाभ मिळू शकेल. मात्र हा लाभ आयुष्यात केवळ एकदाच घेता येणार आहे.

OTP, पासवर्ड, लिंक, बनावट कॉल किंवा इतर सायबर फसवणुकीच्या माध्यमातून ग्राहकांची फसवणूक झाल्यासही काही अटी पूर्ण केल्यास नुकसानभरपाई मिळू शकते.

तक्रार कधी करावी?

नुकसानभरपाई मिळवण्यासाठी ग्राहकांनी फसवणूक झाल्यानंतर पाच दिवसांच्या आत संबंधित बँकेला तसेच राष्ट्रीय सायबर गुन्हे नोंदणी पोर्टल (National Cyber Crime Reporting Portal) किंवा १९३० हेल्पलाईनवर तक्रार नोंदवणे आवश्यक आहे.

बँकांवर वाढली जबाबदारी

RBI च्या सुधारित नियमांनुसार, ग्राहकाची चूक किंवा निष्काळजीपणा झाला असल्याचा पुरावा सादर करण्याची जबाबदारी बँकांवर असेल. बँकेच्या सुरक्षेतील त्रुटी किंवा निष्काळजीपणामुळे फसवणूक झाल्यास ग्राहकावर कोणतीही आर्थिक जबाबदारी राहणार नाही.

तसेच, तृतीय पक्षाकडून सुरक्षा भंग झालेल्या प्रकरणांमध्येही ग्राहकाने वेळेत तक्रार केल्यास त्याला संरक्षण मिळू शकते.

ग्रामीण ग्राहकांसाठी विशेष उपाय

ग्रामीण भागातील ग्राहकांच्या सुरक्षेसाठी RBI ने बँकांना अतिरिक्त दक्षता घेण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्यानुसार, ₹५०० पेक्षा जास्त रकमेचा कोणताही डिजिटल व्यवहार झाल्यास ग्राहकाला तात्काळ SMS किंवा अन्य माध्यमातून सूचना देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे, जेणेकरून संशयास्पद व्यवहारांची माहिती त्वरित मिळू शकेल.

RBI च्या मते, या नव्या आराखड्यामुळे डिजिटल व्यवहारांबाबत ग्राहकांचा विश्वास वाढेल आणि सायबर फसवणुकीमुळे होणारे आर्थिक नुकसान काही प्रमाणात कमी होण्यास मदत होईल.

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

चिखला काकड :: छत्रपती शिवाजी महाराज पुतळा प्रकरण नेत्याच्या विखारी भूमिकेमुळे शिवसेना महिला आघाडी तालुका प्रमुखांचा राजीनामा

-
इमेज
चिखला काकड :: छत्रपती शिवाजी महाराज पुतळा प्रकरण नेत्याच्या विखारी भूमिकेमुळे शिवसेना महिला आघाडी तालुका प्रमुखांचा राजीनामा सिंदखेडराजा:- नजीकच्या चिखला काकड येथील छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळा प्रकरणी माजी आमदार यांच्या भूमिकेला लक्ष करीत शिवसेना शिंदे गटाच्या महिला आघाडी तालुका प्रमुख असलेल्या सौ. जयश्री दीपक कायंदे यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा सरळसरळ माजी मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्याकडे पाठविला आहे. या राजीनाम्यामुळे राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्यासंदर्भात चिखला काकड, ता. लोणार येथील प्रकरणामुळे संपूर्ण राज्यात खळबळ उडाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर शिवसेना शिंदे गटाचे नेते व माजी आमदार डॉ. शशिकांत खेडेकर यांच्या जातीयवादी विखारी भूमिकेमुळे अस्वस्थ झाल्याचे राजीनामा पत्रात विदित करीत सौ. जयश्री दीपक कायंदे यांनी राजीनामा मंजूर करुन आपला श्वास मोकळा करण्याचे राजीनामा पत्र माजी मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्याकडे पाठविले आहे. ह्या राजीनामा पत्रात पुढे म्हटले आहे की, शिवसेनेचे संस्थापक माननीय बाळासाहेब ठाकरे यांचे विचार प्रवाहित करण्याचे काम शिव...
अधिक वाचा

खोटी कागदपत्रे सादर करीत कर्ज प्रकरणी ; जि. प. मुख्याध्यापक दोन दिवस अटकेत; शिक्षण विभाग मात्र कुंभकर्णी झोपेतच :: चर्चेचे एकच पेव फुटले

-
इमेज
खोटी कागदपत्रे सादर करीत कर्ज प्रकरणी ; जि. प. मुख्याध्यापक दोन दिवस अटकेत; शिक्षण विभाग मात्र कुंभकर्णी झोपेतच  चर्चेचे एकच पेव फुटले सिंदखेडराजा:- तालुक्यातील दुसरबीड येथील पतसंस्थेत खोटी बनावट कागदपत्रे सादर करत  जि. प. शाळेत उच्च श्रेणी मुख्याध्यापकाने कर्ज घेतले आहे. त्याप्रकरणी त्या आरोपी मुख्याध्यापकास अटक होऊन जामीन सुद्धा मंजूर झाला आहे. मात्र याबाबत शिक्षण विभागाने कारवाईची कुठलीही पावले उचलली नसल्याची दबक्या आवाजात शंका कुशंकात्मक चर्चा होत आहे. सत्यजित अर्बन क्रेडिट को ऑपरेटिव्ह सोसायटी, शाखा दुसरबीड, चे व्यवस्थापक दर्शन चोपडा यांनी यासंदर्भात किनगावराजा पोलिस ठाण्यात दिलेल्या फिर्यादीत म्हटले आहे की, पतसंस्थेमध्ये आरोपी शिक्षक दामोदर माणिकराव बुरकुल, उच्च श्रेणी मुख्याध्यापक, रा. शिंगणे नगर, देऊळगावराजा याने सन २०२० मध्ये खोटे बनावट कागदपत्रे सादर करुन ५ लाख रुपयांचे कर्ज घेतले होते. त्यामध्ये जे हमीपत्र होते, त्यावर गटशिक्षणाधिकारी यांच्या बनावट सह्या व शिक्के होते.  सन २०२३ मध्ये याप्रकरणी पोलिसांनी गु. र. नं. २९२/२०२३ कलम ४२०, ४६८, ४७१ भादंवि नुसार गुन्हा ...
अधिक वाचा

सासूच्या सौंदर्यावर जावई फिदा; दोघांनी घरातून पळून जाऊन थाटला संसार, नातेसंबंधांच्या गणिताला नवा ट्विस्ट!

-
इमेज
सासूच्या सौंदर्यावर जावई फिदा;  दोघांनी घरातून पळून जाऊन थाटला संसार,  नातेसंबंधांच्या गणिताला नवा ट्विस्ट! हेच ते जावई आणि सासू कानपूर/वृत्तसेवा उत्तर प्रदेशातील कानपूर येथे नातेसंबंधांच्या पारंपरिक व्याख्यांनाच आव्हान देणारी एक धक्कादायक आणि तितकीच चर्चेची घटना समोर आली आहे. एका सासूने स्वतःच्या जावयासोबत घरातून पळ काढत कोर्ट मॅरेज केल्याने परिसरात आश्चर्य व्यक्त होत आहे. सोशल मीडियावर या प्रकरणाची जोरदार चर्चा रंगली असून अनेकांनी "कुटुंबाच्या नातेसंबंधांचे गणितच बदलले" अशी प्रतिक्रिया दिली आहे. माहितीनुसार, अकबरपूर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील ही घटना आहे. जावई आणि सासू यांच्यातील जवळीक इतकी वाढली की दोघांनी थेट घर सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर त्यांनी न्यायालयात विवाह करून नव्या संसाराला सुरुवात केल्याचे सांगितले जात आहे. या घटनेनंतर सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या व्हिडिओमध्ये दोघेही आपल्या निर्णयाचे समर्थन करताना दिसत आहेत. "आम्ही एकमेकांच्या संमतीने लग्न केले असून समाजाने आम्हाला आशीर्वाद द्यावेत," अशी विनंती त्यांनी केली आहे. दरम्यान, या प्रकारामुळे नाते...
अधिक वाचा