तृणमूल काँग्रेसमध्ये मोठी फूट: २०-२२ खासदारांच्या बंडखोरीमुळे ममता बॅनर्जींना मोठा धक्का; भाजपची ‘शेल पार्टी’ रणनीती?

तृणमूल काँग्रेसमध्ये मोठी फूट: 

२०-२२ खासदारांच्या बंडखोरीमुळे ममता बॅनर्जींना मोठा धक्का;

 भाजपची ‘शेल पार्टी’ रणनीती?

दिल्ली/वृत्तसेवा 

पश्चिम बंगालच्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपने ममता बॅनर्जींच्या तृणमूल काँग्रेस (TMC) ला भरीव पराभव दिल्यानंतर पक्षात मोठी फूट पडली आहे. TMC च्या सुमारे २० ते २२ खासदारांनी (TMC च्या लोकसभेतील एकूण २८-२९ जागांपैकी दोन तृतीयांश) बंड केले असून, ते थेट भाजपमध्ये सामील होण्याऐवजी त्रिपुरातील छोट्या ‘नॅशनलिस्ट सिटिझन्स पार्टी ऑफ इंडिया’ (NCPI) या पक्षात विलीन झाल्याची घोषणा केली आहे. या खासदारांनी NDA ला पाठिंबा जाहीर केला आहे.

राजकीय पार्श्वभूमी आणि घटनाक्रम

विधानसभा निवडणुकीतील पराभव: 

बंगाल विधानसभा निवडणुकीत भाजपने २०८ जागा जिंकून भव्य यश मिळवले. यानंतर TMC मध्ये असंतोष उफाळून आला. काकली घोष दस्तिदार, सुदीप बंद्योपाध्याय यांसारख्या नेत्यांच्या नेतृत्वात बंडखोर गटाने केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव यांच्या निवासस्थानी बैठक घेतली.

विलीनीकरणाची रणनीती: 

बंडखोर खासदारांनी थेट भाजपमध्ये प्रवेश केला नाही, तर NCPI या त्रिपुरातील छोट्या पक्षात विलीन होण्याचा निर्णय घेतला. या पक्षाने बंगालमध्ये काही जागा लढवल्या होत्या, पण ठेवण (डिपॉझिट) जप्त झाली होती. हा निर्णय अँटी-डिफेक्शन कायद्याचे भोक वापरून केल्याचे दिसते — पक्ष विलीनीकरणामुळे खासदारांवरील दावा आणि चिन्हावरील हक्क संपुष्टात येतो, आणि ते नव्या पक्षाच्या नावाने NDA ला पाठिंबा देऊ शकतात.

लोकसभा स्पीकर ओम बिर्ला यांना भेटून बंडखोरांनी वेगळ्या बसण्याची मागणी केली आहे. TMC कडून याला कायद्याचे उल्लंघन म्हणून विरोध होत आहे आणि कायद्यी लढाई अपेक्षित आहे.

संजय राऊतांची टीका: महाराष्ट्राशी तुलना

शिवसेना (UBT) खासदार संजय राऊत यांनी या घटनेवर तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केली. त्यांचे मुख्य मुद्दे:

अमित शाहांची ‘शेल पार्टी’ रणनीती: 

राऊत म्हणाले की, अमित शाह अशा छोट्या, अज्ञात पक्षांची निर्मिती करतात आणि बंडखोरांना त्यात ‘ढकलतात’. गुलामाला कोठडीत ढकलावे तसे हे आहे. NCPI ही त्रिपुरातील पक्ष आहे, ज्याला बंगालमध्ये यश नाही.

महाराष्ट्रातील शिवसेना फुटीशी तुलना: 

TMC मध्ये ६०+ आमदार आणि २०+ खासदार फुटले, तरीही शिंदे गटाला महाराष्ट्रात ‘शिवसेना’ नाव आणि चिन्ह मिळवण्यासाठी पक्ष विलीनीकरण करावे लागेल. बंगालमध्ये ‘एकनाथ शिंदे’ सारखा नेता नसल्याने आणि पैशाचा पुरवठा न झाल्याने खासदारांना छोट्या पक्षात ढकलावे लागले.

भाजपची दुहेरी रणनीती: 

एकीकडे थेट फुटी घडवणे, दुसरीकडे कायद्याचे भोक वापरून ‘वैध’ वाट दाखवणे.

राऊत यांनी याला महाराष्ट्रातील ‘बेकायदेशीर’ शिवसेना गटाशी जोडले आणि पैशाच्या राजकारणाचा मुद्दा उपस्थित केला.

राजकीय परिणाम आणि विश्लेषण

1. TMC साठी धक्का: ममता बॅनर्जी आणि अभिषेक बॅनर्जींसाठी हा मोठा झटका. पक्षाची संसदीय ताकद कमकुवत होईल. दोन तृतीयांश खासदार गेल्याने ‘खरा TMC’ असल्याचा दावा बंडखोर करू शकतात.

2. NDA ची मजबूती: या विलीनीकरणामुळे NDA ची लोकसभेतील संख्या वाढून ३१२ पर्यंत पोहोचू शकते. भाजपला बंगालमध्ये पाय रोवण्यास मदत होईल.

3. विरोधकांच्या एकीचा प्रश्न: संजय राऊत स्वतः TMC आणि NCP सारख्या पक्षांना काँग्रेसमध्ये विलीन होण्याचा सल्ला देत आहेत. विरोधकांमध्ये फुटींची मालिका (शिवसेना, NCP, आता TMC) भाजपच्या ‘Divide and Rule’ धोरणाचे उदाहरण म्हणता येईल.

4. कायदे आणि नैतिकता: अशा ‘शेल पार्टी’ मार्गाने फुटी घडवणे हे लोकशाहीसाठी चिंतेचे आहे का, हा वाद सुरू झाला आहे. स्पीकरचा निर्णय आणि कोर्टाची भूमिका महत्त्वाची ठरेल.

ही घटना भारतीय राजकारणातील प्रादेशिक पक्षांच्या कमकुवतपणाची, पैशाच्या प्रभावाची आणि कायद्याच्या भोकांचा फायदा घेण्याची उदाहरणे दाखवते. बंगालमध्ये भाजप- TMC संघर्ष नव्या टप्प्यात प्रवेश करत आहे, तर महाराष्ट्रातील ठाकरे गट यातून स्वतःची ताकद दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहे.

संजय राऊत यांची टीका हे राजकीय युद्धाचे एक पाऊल आहे — विरोधकांना एकत्र करण्याचा प्रयत्न आणि भाजपला ‘फुटीचे कारागीर’ म्हणून चित्रित करणे. पुढील काही दिवसांत स्पीकरचा निर्णय आणि कायद्यी लढाई यावर बरीच राजकीय रंगत अवलंबून असेल.