१९५० नंतरचा सर्वात तीव्र एल निनो ह्यावर्षी ! एल निनो आणि मान्सून/दुष्काळाची चिंता: सविस्तर माहिती

१९५० नंतरचा सर्वात तीव्र एल निनो ह्यावर्षी !

एल निनो आणि मान्सून/दुष्काळाची चिंता: सविस्तर माहिती

मुंबई/वृत्तसेवा 

एल निनो हा प्रशांत महासागरातील एक हवामान घटना आहे, ज्यात महासागराच्या पृष्ठभागाचे तापमान असामान्यपणे वाढते. यामुळे जागतिक हवामानाचे टप्पे व कार्यपद्धती बदलते. भारतात याचा परिणाम मुख्यतः मान्सून पावसावर होतो — पाऊस कमी किंवा अनियमित होण्याची शक्यता वाढते. यंदा (२०२६) हा १९५० नंतरचा सर्वात तीव्र एल निनो सक्रिय झाल्याची घोषणा NOAA (अमेरिकेच्या Climate Prediction Center) ने केली आहे.

एल निनोचे भारतावर/महाराष्ट्रावर परिणाम:

मान्सूनमध्ये १०-१२% पावसाची तूट अपेक्षित.

ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये सर्वाधिक प्रभाव राहू शकतो.

मराठवाडा, विदर्भसारख्या भागांत दुष्काळसदृश स्थिती, शेती, पाणी आणि चारा टंचाईचा धोका.

२०२७ पर्यंत (फेब्रुवारीपर्यंत) हे संकट कायम राहण्याची ९०%+ शक्यता.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा 'ॲक्शन प्लॅन'

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी याबाबत अनेक बैठका घेतल्या आणि राज्यस्तरावर तयारी सुरू केली आहे:

जलसंधारणावर भर: जलयुक्त शिवार, गाळ मुक्त धरण-गाळयुक्त शिवार या सारख्या योजनांखाली ३४,०००+ प्रकल्प वेगाने पूर्ण करण्याचे निर्देश. जुन्या जलस्रोतांची दुरुस्ती आणि पुनरुज्जीवन प्राधान्याने.

टास्क फोर्स: प्रत्येक जिल्ह्यासाठी स्वतंत्र नियोजन आणि टास्क फोर्स.

शेतकऱ्यांसाठी सल्ला: 

घाईगडबडीत पेरणी न करता सरकारी मार्गदर्शन (SMS, महाविस्तार ॲप) प्रमाणे पेरणी करा, जेणेकरून दुबार पेरणी टाळता येईल.

चारा व्यवस्थापन: 

पशुसंवर्धन आणि कृषी विभागाकडून वैरण विकास कार्यक्रम.

पाणी जपणूक: 

सध्याचे धरण साठे गेल्या वर्षीपेक्षा चांगले असले तरी काटेकोर नियोजन आणि बचत.

दीर्घकालीन तयारी: 

यावर्षीच पुढील उन्हाळ्याचा विचार करून पाणी नियोजन.

सरकारची प्रमुख तयारी आणि आवाहन

अर्थसंकल्पातही एल निनोचा उल्लेख करून दुष्काळ तयारीवर भर दिला.

IMD आणि इतर हवामान संस्थांच्या अंदाजानुसार जिल्हानिहाय प्लॅन.

शेतकऱ्यांना: "सरकारच्या सल्ल्यानुसार पावले उचला, संयम ठेवा" — फडणवीस.

टीप: ही स्थिती बदलू शकते. Positive Indian Ocean Dipole (IOD) सारखे घटक काही प्रमाणात मदत करू शकतात.