ट्रम्पची ‘मैत्रत्वाची’ शुभेच्छा; आणि दुसऱ्याच दिवशी भारतीय नाविकांचे रक्त; अमेरिकेच्या हल्ल्यात तीन भारतीय ठार

ट्रम्पची ‘मैत्रत्वाची’ शुभेच्छा 

आणि दुसऱ्याच दिवशी भारतीय नाविकांचे रक्त

अमेरिकेच्या हल्ल्यात तीन भारतीय ठार

नवी दिल्ली/वॉशिंग्टन/वृत्तसेवा :-

ज्या दिवशी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना “माझा मित्र, भारताचा सर्वात दीर्घकाळ सत्तेवर राहणारा महान पंतप्रधान” म्हणून अभिनंदन केले, त्याच्या दुसऱ्याच दिवशी अमेरिकेच्या लष्करी कारवाईत तीन भारतीय नाविक ठार झाले. ही घटना केवळ दुर्दैवी नाही, तर भारत-अमेरिका संबंधांच्या ‘रणनीतिक भागीदारी’च्या दाव्यांवर एक कठोर प्रश्नचिन्ह आहे.

ट्रम्प यांनी १० जून रोजी ट्रूथ सोशलवर लिहिले: “माझ्या मित्र पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना भारताचा सर्वात दीर्घकाळ सत्तेवर राहणारा पंतप्रधान बनल्याबद्दल अभिनंदन. तो एक महान नेता आहे. तो मजबूत, निरोगी आणि बुद्धिमान आहे आणि त्याच्या समोर अजून अनेक वर्षे यशस्वी कारकिर्द आहे.” मोदींनीही याचे स्वागत केले.

पण ११ जून रोजी ओमानच्या किनाऱ्याजवळ गल्फ ऑफ ओमानमध्ये अमेरिकेच्या सैन्याने पलाऊ ध्वज असलेल्या MT Settebello या तेल टँकरवर ‘प्रेसिजन मुनिशन्स’ने हल्ला केला. या टँकरवर २४ भारतीय नाविक होते. तीन भारतीय नाविक – डेक कॅडेट आदित्य शर्मा, इंजिन फिटर शिवानन चौरसिया आणि चीफ इंजिनियर पटनाला सुरेश – ठार झाले. उर्वरित २१ जणांना ओमानच्या सैन्याने वाचवले.

अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) हल्ल्याचे समर्थन करताना म्हटले की, टँकर इराणी तेल घेऊन जात होता आणि अमेरिकेच्या इराणविरोधी नाकेबंदीचे उल्लंघन करत होता. मात्र भारत सरकारने या हल्ल्याची कठोर निंदा केली आहे. जहाज मंत्रालयाचे मंत्री सर्बानंद सोनोवल यांनी याला “प्रचंड दु:खद” घटना म्हटले. भारताने अमेरिकेच्या चार्ज डी’ ॲफेअर्सला बोलावून निषेध नोंदवला आणि व्यावसायिक जहाजांवर होणाऱ्या हल्ल्यांना थांबवण्याची मागणी केली.

यातून प्रश्न उभे राहतात:

- जेव्हा दोन्ही देश ‘मित्र’ आणि ‘रणनीतिक भागीदार’ म्हणून एकमेकांचे अभिनंदन करतात, त्याच काळात भारतीय नाविकांना का लक्ष्य केले जाते?

- इराण-इराक क्षेत्रातील तणावात भारताच्या व्यावसायिक हितसंबंधांचे आणि भारतीयांच्या जीविताचे संरक्षण करण्यात सरकार कितपत यशस्वी ठरले?

- अमेरिकेच्या ‘नाकेबंदी’च्या नावाखाली तटस्थ व्यावसायिक जहाजांवर होणारे हल्ले आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या किती विरुद्ध आहेत?

ही घटना फक्त तीन भारतीयांच्या मृत्यूची नाही. ही भारताच्या परराष्ट्र धोरणातील ‘मल्टी- अलाइनमेंट’ आणि ‘सॉफ्ट पॉवर’च्या दाव्यांवर एक कठोर वास्तव आहे. जेव्हा ट्रम्प ‘मित्र’ म्हणून शुभेच्छा देतात, तेव्हा त्यांच्या सैन्याचे गोळे भारतीयांना भेदतात. सरकारला आता केवळ निषेध नोंदवून चालणार नाही; ठोस कृती आणि भारतीय नाविकांच्या सुरक्षेची हमी देणे गरजेचे आहे.

परराष्ट्र मंत्रालय आणि पंतप्रधान कार्यालयाने यावर त्वरित स्पष्ट भूमिका घ्यावी, अशी मागणी राजकीय वर्तुळातून होत आहे. तीन भारतीय कुटुंबे आज शोकात आहेत. त्यांच्यासाठी ‘रणनीतिक भागीदारी’चे शब्द पुरेसे नाहीत.