कागद, बांबू अन् दोरीपासून साकारला अनोखा देखावा : : देऊळगावराजात नावेत विराजमान बाप्पा; धन्नावत कुटुंबाचा पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव ठरतोय आकर्षणाचा केंद्रबिंदू

कागद, बांबू अन् दोरीपासून साकारला अनोखा देखावा

देऊळगावराजात नावेत विराजमान बाप्पा; 

धन्नावत कुटुंबाचा पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव ठरतोय आकर्षणाचा केंद्रबिंदू

देऊळगावराजा : 

गणेशोत्सव म्हटला की आकर्षक सजावट, रोषणाई आणि विविध प्रकारचे देखावे डोळ्यासमोर येतात. मात्र, या झगमगाटाला फाटा देत घरातील उपलब्ध व नैसर्गिक साहित्याचा कल्पक वापर करून पर्यावरणपूरक गणेश सजावट साकारण्याचा अनोखा उपक्रम देऊळगावराजा येथील धन्नावत कुटुंबाने राबविला आहे. अंकुश धन्नावत व संचित धन्नावत यांच्या परिवाराने यंदा नावेत श्री गणेशाची स्थापना करून कोकणातील समुद्रकिनारा, कोळी बांधवांचे जीवन, नारळाची झाडे आणि निसर्ग यांचे सुंदर चित्रण केले आहे. त्यामुळे हा देखावा परिसरात कौतुकाचा विषय ठरत आहे.

अनेक वर्षांपासून गणेशोत्सव साजरा करणाऱ्या धन्नावत कुटुंबाने यावर्षी ‘निसर्ग आणि पर्यावरणाशी नाते जपणारा गणेशोत्सव’ अशी संकल्पना प्रत्यक्षात उतरविली आहे. विशेष म्हणजे, सजावटीसाठी महागडे प्लास्टिक, थर्माकोल किंवा तयार वस्तूंचा वापर करण्याऐवजी बांबूच्या कमट्या, कागद, कागदी खोपा, बांबूच्या काड्या आणि साध्या दोरीचा वापर करण्यात आला आहे. या साध्या साहित्याला कल्पकतेची जोड देत समुद्रातील नाव आणि त्यामध्ये विराजमान श्री गणेश अशी आकर्षक रचना उभारण्यात आली आहे.

नावेत विराजमान बाप्पा अन् समुद्रकिनाऱ्याचे मनोहारी चित्रण

या देखाव्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे नावेत विराजमान केलेली श्री गणेशाची मूर्ती. नावेसोबत निळ्याशार समुद्राच्या लाटा, किनाऱ्यावरील नारळाची झाडे, पक्षी आणि कोळी बांधवांच्या जीवनाचे दर्शन घडविणारे चित्रण करण्यात आले आहे. त्यामुळे घरातील गणेशस्थापनेच्या जागेतच जणू छोटेखानी समुद्रकिनारा साकारल्याचा अनुभव भाविकांना मिळत आहे.

कोकणातील समुद्रकिनाऱ्यावर उपजीविकेसाठी संघर्ष करणाऱ्या कोळी बांधवांचे जीवन, त्यांची मासेमारीची साधने आणि निसर्गाशी असलेले अतूट नाते या देखाव्यातून अधोरेखित करण्यात आले आहे. ‘निसर्ग देतो, आपण त्याचे संवर्धन करावे’ हा संदेश या संकल्पनेतून प्रतीकात्मकरीत्या देण्यात आला आहे.

साधेपणातून मोठा संदेश

आज गणेशोत्सवाच्या सजावटीसाठी मोठ्या प्रमाणात प्लास्टिक, थर्माकोल आणि अन्य कृत्रिम साहित्याचा वापर केला जातो. त्याऐवजी घरातील सहज उपलब्ध वस्तूंचा पुनर्वापर करून आकर्षक सजावट करता येते, हे धन्नावत कुटुंबाने आपल्या उपक्रमातून दाखवून दिले आहे. महाराष्ट्रात पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाला प्रोत्साहन देण्यावर भर दिला जात असून, मातीच्या मूर्ती, नैसर्गिक रंग आणि पर्यावरणपूरक सजावटीला प्राधान्य देण्याचे आवाहनही केले जाते. 

विशेष म्हणजे, सजावट किती खर्चिक आहे यापेक्षा तिच्यामागची कल्पना आणि त्यातून दिला जाणारा संदेश महत्त्वाचा असतो, याचे उत्तम उदाहरण या देखाव्यातून पाहायला मिळते. बांबू, कागद आणि दोरीसारख्या साध्या साहित्याच्या माध्यमातून संपूर्ण देखावा उभारल्याने पर्यावरणपूरकतेसोबतच सर्जनशीलतेलाही वाव मिळाला आहे.

कुटुंबाच्या एकत्रित सहभागातून साकारलेली संकल्पना

या देखाव्यामागे धन्नावत कुटुंबातील सदस्यांचा सहभाग असून, कल्पना, नियोजन आणि उपलब्ध साहित्याचा योग्य वापर यामुळे सजावटीला वेगळेच रूप प्राप्त झाले आहे. दरवर्षीच्या गणेशोत्सवात काहीतरी वेगळे करण्याचा प्रयत्न करताना यंदा निसर्ग आणि कोळी जीवनाशी संबंधित संकल्पना निवडण्यात आली. धार्मिक श्रद्धेसोबत पर्यावरण संवर्धनाचा विचार जोडल्याने या घरगुती गणेशोत्सवाचे विशेष कौतुक होत आहे.

गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव न राहता सामाजिक आणि पर्यावरणीय संदेश देणारा उत्सव ठरावा, या दृष्टिकोनातून धन्नावत कुटुंबाने केलेली ही सजावट निश्चितच लक्षवेधी ठरत आहे. साध्या वस्तूंचा कल्पक वापर, निसर्गाशी जवळीक आणि पारंपरिक श्रद्धा यांचा सुंदर मिलाफ या देखाव्यात पाहायला मिळत आहे.

भपकेबाजपणाला बाजूला ठेवून साधेपणातून सौंदर्य आणि पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देणारा धन्नावत कुटुंबाचा हा गणेशोत्सव देऊळगावराजातील इतर कुटुंबांसाठीही प्रेरणादायी ठरत आहे.