डिजिटल मीडियाच्या उत्कर्षामुळे प्रिंट मीडियावर मोठे संकट :: ‘टाईम्स ऑफ इंडिया’, ‘लोकमत’ आणि ‘दिव्य मराठी’ मध्ये खर्च कपातीची चर्चा; नामांकित वृत्तपत्रांतील कर्मचारी संख्येला लागणार कात्री?
डिजिटल मीडियाच्या उत्कर्षामुळे प्रिंट मीडियावर मोठे संकट
‘टाईम्स ऑफ इंडिया’, ‘लोकमत’ आणि ‘दिव्य मराठी’मध्ये खर्च कपातीची चर्चा;
नामांकित वृत्तपत्रांतील कर्मचारी संख्येला लागणार कात्री?
मुंबई/वृत्तसेवा :
स्मार्टफोन, सोशल मीडिया आणि डिजिटल न्यूज प्लॅटफॉर्मच्या झपाट्याने वाढलेल्या प्रभावामुळे पारंपरिक प्रिंट मीडियावर अस्तित्वाचे संकट गडद होत असून, देशातील आणि राज्यातील नामांकित वृत्तपत्र समूहांमध्ये आता खर्चकपात आणि कर्मचारी कपातीची चर्चा सुरू झाली आहे. ‘टाईम्स ऑफ इंडिया’, ‘लोकमत’ आणि ‘दिव्य मराठी’ यांसारख्या मोठ्या वृत्तपत्र समूहांबाबत कर्मचाऱ्यांमध्ये अस्वस्थता निर्माण झाल्याचे चित्र समोर येत आहे. त्यामुळे पत्रकारिता क्षेत्रातील हजारो कर्मचाऱ्यांच्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
डिजिटल मीडियाच्या वाढत्या प्रभावामुळे छापील वृत्तपत्रांचा खप कमी होत असून, वाचकांचा मोठा वर्ग आता मोबाईलवरूनच बातम्या वाचण्यास प्राधान्य देत आहे. त्याचबरोबर वृत्तपत्र उद्योगाच्या उत्पन्नाचा प्रमुख आधार असलेल्या जाहिरातीही डिजिटल प्लॅटफॉर्मकडे वळत असल्याने प्रिंट माध्यमांचे आर्थिक गणित बिघडत आहे. परिणामी अनेक वृत्तपत्र व्यवस्थापनांसमोर खर्च कमी करण्याशिवाय पर्याय उरलेला नसल्याची चर्चा आहे.
फोटोंमध्ये नमूद केल्याप्रमाणे, देशातील आघाडीच्या ‘टाईम्स ऑफ इंडिया’ समूहात खर्चकपातीच्या हालचाली सुरू असल्याची चर्चा असून नागपूर आवृत्तीतील काही कर्मचाऱ्यांना तडजोडीच्या करारावरून कामावरून कमी करण्यात आल्याचे म्हटले जात आहे. दुसरीकडे, महाराष्ट्रातील आघाडीच्या ‘लोकमत’ समूहामध्येही खर्चकपातीच्या पार्श्वभूमीवर कर्मचारी संख्येत बदल होण्याची चर्चा माध्यम क्षेत्रात सुरू आहे.
तसेच दैनिक भास्कर समूहाच्या ‘दिव्य मराठी’मध्येही आक्रमक ‘कॉस्ट कटिंग’ सुरू असल्याची चर्चा असून, अंतर्गत खर्च कमी करण्यासाठी काही पावले उचलली जात असल्याचे बोलले जात आहे. या घडामोडींमुळे पत्रकार, उपसंपादक, छायाचित्रकार, जाहिरात विभागातील कर्मचारी तसेच वितरण व्यवस्थेशी संबंधित कर्मचाऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
कोरोना काळात प्रिंट मीडियाला मोठा आर्थिक फटका बसला होता. मात्र, आता परिस्थिती केवळ कोरोना काळातील तात्पुरत्या संकटापुरती मर्यादित राहिलेली नसून डिजिटल मीडियाच्या कायमस्वरूपी वाढीमुळे पारंपरिक वृत्तपत्रांसमोर नवे आव्हान उभे ठाकले आहे. छपाईचा वाढता खर्च, कागदाच्या किमती, वितरण व्यवस्थेवरील खर्च आणि घटणारे जाहिरात उत्पन्न यामुळे वृत्तपत्र उद्योगावर आर्थिक दबाव वाढत आहे.
एकेकाळी जनमत घडविणारे आणि लोकशाहीचा मजबूत चौथा स्तंभ म्हणून ओळखले जाणारे प्रिंट मीडिया आज स्वतःच्या अस्तित्वासाठी संघर्ष करत असल्याचे चित्र आहे. ‘टाईम्स ऑफ इंडिया’, ‘लोकमत’ आणि ‘दिव्य मराठी’सारख्या मोठ्या वृत्तपत्र समूहांमध्ये खर्चकपात आणि कर्मचारी कपातीची चर्चा सुरू होणे, ही प्रिंट मीडियासमोरील वाढत्या संकटाची गंभीर घंटा मानली जात आहे.
डिजिटल माध्यमांशी स्पर्धा करताना प्रिंट मीडियाला आता केवळ बातम्या छापून चालणार नाही, तर डिजिटल तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेत आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्याचे मोठे आव्हान स्वीकारावे लागणार आहे. अन्यथा आज काही वृत्तपत्रांपुरती असलेली कर्मचारी कपातीची चर्चा उद्या संपूर्ण प्रिंट मीडिया उद्योगासाठी मोठे संकट ठरू शकते.
टिप्पण्या