आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांवर फरशीवर झोपण्याची वेळ; कोट्यवधींचा निधी जातो कुठे? पळसन शासकीय आश्रमशाळेतील विदारक परिस्थिती; मूलभूत सुविधांचा अभाव, अस्वच्छ शौचालये आणि अंधारात विद्यार्थ्यांचे हाल

आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांवर फरशीवर झोपण्याची वेळ; कोट्यवधींचा निधी जातो कुठे?

पळसन शासकीय आश्रमशाळेतील विदारक परिस्थिती; 

मूलभूत सुविधांचा अभाव, 

अस्वच्छ शौचालये आणि अंधारात विद्यार्थ्यांचे हाल

नाशिक/वृत्तसेवा : 

नाशिक जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्यातील पळसन येथील शासकीय आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांची अत्यंत दयनीय अवस्था समोर आली आहे. आदिवासी विकास विभागाच्या कळवण एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्पांतर्गत चालणाऱ्या या आश्रमशाळेत विद्यार्थ्यांना आवश्यक त्या मूलभूत सुविधाही उपलब्ध नसल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. विशेष म्हणजे, शिक्षणासाठी आलेल्या विद्यार्थ्यांना पुरेशा खाटा उपलब्ध नसल्याने चक्क फरशीवर चटई अथवा गादी टाकून झोपावे लागत असल्याचे आकस्मिक पाहणीत निदर्शनास आले आहे.

शिवसेना आणि शाळा व्यवस्थापन समितीच्या पदाधिकाऱ्यांनी केलेल्या आकस्मिक पाहणीत आश्रमशाळेतील परिस्थितीचे हे विदारक चित्र समोर आले. इयत्ता पहिली ते बारावीपर्यंत सुमारे ४४० विद्यार्थी व विद्यार्थिनी या शाळेत शिक्षण घेत असल्याचे सांगण्यात येते. एवढ्या मोठ्या संख्येने विद्यार्थी असतानाही त्यांच्या निवासाची व्यवस्था मात्र अपुरी असल्याचा आरोप आहे.

अभ्यासाची जागाच बनली विद्यार्थ्यांची शयनगृहाची जागा

आश्रमशाळेतील एका मोठ्या हॉलमध्ये विद्यार्थ्यांचा अभ्यास, कपडे व इतर साहित्य ठेवण्याची व्यवस्था आहे. याच जागेत रात्री विद्यार्थ्यांना झोपावे लागत असल्याचे समोर आले आहे. पुरेशा बेड अथवा खाटा नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना जमिनीवर चटई किंवा गादी टाकून झोपण्याची वेळ आली आहे.

नाशिक जिल्ह्यातील आदिवासीबहुल आणि दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना चांगले शिक्षण, सुरक्षित निवास आणि आरोग्यदायी वातावरण मिळावे, या उद्देशाने शासनाकडून विविध योजनांमधून निधी उपलब्ध करून दिला जातो. मात्र, प्रत्यक्ष आश्रमशाळेत विद्यार्थ्यांना अशा परिस्थितीला सामोरे जावे लागत असेल, तर या निधीचा विनियोग नेमका कसा आणि कुठे केला जातो, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

रात्री अंधारात कपडे धुण्याची वेळ

आश्रमशाळेतील व्हरांडा आणि उघड्या परिसरात पुरेशा विजेची व्यवस्था नसल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना रात्रीच्या वेळी अंधारातच कपडे धुण्यासह इतर दैनंदिन कामे करावी लागत असल्याचे सांगण्यात येते.

विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने रात्रीच्या वेळी पुरेसा प्रकाश असणे अत्यंत आवश्यक असताना अशी परिस्थिती कायम राहणे गंभीर बाब असल्याचे व्यवस्थापन समितीच्या सदस्यांचे म्हणणे आहे.

अस्वच्छ शौचालयांमुळे विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याचा प्रश्न

आश्रमशाळेतील शौचालयांची अवस्थाही चिंताजनक असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. शौचालये अपुरी आणि अस्वच्छ असल्याने विद्यार्थ्यांना मोठ्या गैरसोयीचा सामना करावा लागत आहे. काही विद्यार्थ्यांना रात्रीच्या वेळी उघड्यावर शौचास जाण्याची वेळ येत असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

आश्रमशाळेच्या परिसरालगत जंगल आणि झाडी असल्याने अशा परिस्थितीत विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न अधिक गंभीर बनतो. विशेषतः सर्पदंशाचा धोका निर्माण होऊ शकतो. गेल्या काही महिन्यांत परिसरातून सात ते आठ साप पकडण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. त्यामुळे प्रशासनाने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेकडे तातडीने लक्ष देण्याची मागणी होत आहे.

साठ वर्षे जुन्या इमारतीत विद्यार्थ्यांचे हाल

ही आश्रमशाळा सुमारे ६० वर्षे जुन्या दगडी इमारतीत सुरू असल्याचे सांगण्यात येते. काळानुरूप इमारतीची डागडुजी, स्वच्छता, सुरक्षितता आणि विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या संख्येनुसार आवश्यक सुविधांची उभारणी करणे गरजेचे असताना त्याकडे दुर्लक्ष होत असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

शिक्षणाच्या अधिकारासोबतच विद्यार्थ्यांना सुरक्षित निवास, स्वच्छ पाणी, स्वच्छतागृहे, वीज, पुरेशा खाटा आणि आरोग्यदायी वातावरण मिळणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. मात्र पळसन आश्रमशाळेतील परिस्थिती पाहता या मूलभूत जबाबदाऱ्यांकडे दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे.

‘कोट्यवधींचा निधी नेमका कुणाच्या खिशात?’ ठाकरे सेनेचा सवाल

आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षण व निवासासाठी शासनाकडून कोट्यवधी रुपयांचा निधी उपलब्ध करून दिला जात असताना विद्यार्थ्यांना फरशीवर झोपावे लागत असेल, तर हा निधी नेमका कुठे खर्च होतो, असा थेट सवाल शिवसेना ठाकरे गटाचे उपजिल्हाप्रमुख कृष्णा चौधरी आणि शाळा व्यवस्थापन समितीच्या सदस्यांनी उपस्थित केला आहे.

“विद्यार्थ्यांच्या नावावर निधी येतो, मात्र विद्यार्थ्यांना आवश्यक सुविधा मिळत नाहीत. मग या निधीचा विनियोग नेमका कुठे होतो?” असा संतप्त सवाल उपस्थित करण्यात आला आहे.

मात्र निधीचा गैरवापर किंवा तो कोणाच्या खिशात गेल्याचा आरोप हा सध्या राजकीय पदाधिकाऱ्यांकडून करण्यात आलेला सवाल व आरोप असून, त्याबाबत स्वतंत्र प्रशासकीय अथवा अधिकृत चौकशीचा निष्कर्ष समोर येणे आवश्यक आहे.

प्रशासनाने तातडीने पाहणी करून अहवाल द्यावा

आश्रमशाळेतील परिस्थितीची आदिवासी विकास विभागाने तातडीने उच्चस्तरीय चौकशी करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांना पुरेशा खाटा उपलब्ध करून देणे, शौचालयांची स्वच्छता व संख्या वाढवणे, परिसरात पुरेसा प्रकाश उपलब्ध करणे, पिण्याचे पाणी, आरोग्य सुविधा आणि सुरक्षित निवासाची व्यवस्था करणे, या मागण्या पुढे आल्या आहेत.

तसेच विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने परिसरातील झाडीझुडपे साफ करणे आणि सर्पदंशासारख्या आपत्कालीन परिस्थितीसाठी आवश्यक वैद्यकीय व्यवस्था उपलब्ध करून देण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.

आंदोलनाचा इशारा

आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांची ही दुरवस्था तातडीने दूर करण्यात आली नाही, तर प्रशासनाविरोधात तीव्र आंदोलन छेडण्याचा इशारा ठाकरे गटाच्या शिवसेनेने दिला आहे. विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत हक्कांशी संबंधित हा प्रश्न असल्याने प्रशासनाने केवळ कागदोपत्री आश्वासने न देता प्रत्यक्ष उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

या प्रकरणात जबाबदारी निश्चित करून संबंधित अधिकारी किंवा व्यवस्थापनाकडून हलगर्जीपणा झाला असल्यास नियमानुसार कारवाई करावी, अशी मागणीही करण्यात आली आहे. शिवसेना नेते खासदार संजय राऊत यांनीही या प्रकरणातील प्रशासकीय अनास्थेवर आक्षेप घेतल्याचे सांगण्यात आले आहे.

विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याचा प्रश्न

आश्रमशाळा ही दुर्गम आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांसाठी केवळ शिक्षणाची संस्था नसून त्यांच्या सुरक्षित निवासाची आणि सर्वांगीण विकासाची जबाबदारी घेणारी व्यवस्था आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना फरशीवर झोपण्याची वेळ येणे, अस्वच्छ शौचालयांचा वापर करावा लागणे आणि रात्री अंधारात बाहेर पडण्याची वेळ येणे या बाबी अत्यंत गंभीर आहेत.

आता प्रशासन या आरोपांची कितपत दखल घेते, आश्रमशाळेची प्रत्यक्ष पाहणी करून काय कारवाई करते आणि विद्यार्थ्यांना मूलभूत सुविधा कधी उपलब्ध करून दिल्या जातात, याकडे पालक, विद्यार्थी आणि स्थानिक नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.