भटके प्राणी आणि पक्ष्यांसाठी आतापासूनच पाणवठ्यांची व्यवस्था करा! दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर लोकजागर परिवाराचे आवाहन; बळीराजा पूजनातून सामाजिक बांधिलकीचा जागर

भटके प्राणी आणि पक्ष्यांसाठी आतापासूनच पाणवठ्यांची व्यवस्था करा!

दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर लोकजागर परिवाराचे आवाहन; 

बळीराजा पूजनातून सामाजिक बांधिलकीचा जागर

दुसरबीड : 

पावसाचे घटते प्रमाण, वाढते तापमान आणि दुष्काळजन्य परिस्थिती यामुळे आगामी काळात मानवासोबतच वन्यजीव, भटके प्राणी आणि पक्ष्यांसमोरही पाण्याचे गंभीर संकट उभे राहण्याची शक्यता आहे. या मुक्या जीवांची पाण्यासाठी होणारी भटकंती आणि त्यांची गैरसोय टाळण्यासाठी आतापासूनच गावोगावी तसेच शेतशिवार, रानावन आणि मोकळ्या जागांमध्ये पाणवठ्यांची व्यवस्था करण्याची गरज आहे. शासनाकडून मानवाच्या मूलभूत गरजा भागविण्यासाठी प्रयत्न केले जातील; मात्र जे सजीव दुर्लक्षित राहू शकतात, त्यांच्या जगण्याची जबाबदारी समाजानेही स्वीकारली पाहिजे, असे प्रतिपादन लोकजागर परिवाराचे मुख्य विश्वस्त प्रवीण गीते यांनी केले.

लोकजागर परिवाराच्या वतीने दरवर्षी बलिप्रतिपदेनिमित्त आयोजित करण्यात येणारा पारंपरिक बळीपूजन सोहळा यंदा दुष्काळजन्य परिस्थितीचे भान ठेवून अत्यंत साध्या पद्धतीने साजरा करण्यात आला. मंगळवार, दि. १० नोव्हेंबर रोजी दुसरबीड येथील गीतांजली मंगल कार्यालयात परिवाराचे सदस्य आणि समर्थकांच्या उपस्थितीत आयोजित सहविचार सभेत प्रवीण गीते बोलत होते.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी बळीराजांच्या प्रतिमेचे पूजन करून अभिवादन करण्यात आले. त्यानंतर उपस्थितांनी लोकजागर परिवाराच्या सामाजिक, वैचारिक आणि जनजागृतीच्या कार्याचा आढावा घेतला.

बळीपूजनातून निसर्ग आणि सजीवांप्रती संवेदनशीलतेचा संदेश

भारतीय कृषी संस्कृतीत बलिप्रतिपदा आणि बळीराजा यांना विशेष महत्त्व आहे. बळीराजा हा केवळ शेतकऱ्यांचा प्रतीकात्मक प्रतिनिधी नसून कष्ट, समृद्धी, समानता आणि लोककल्याणाच्या विचारांचे प्रतीक मानला जातो. शेती आणि निसर्ग यांचे अतूट नाते लक्षात घेता बळीपूजनाचा उत्सव केवळ धार्मिक किंवा पारंपरिक स्वरूपात मर्यादित न ठेवता सामाजिक जबाबदारीची जाणीव करून देणारा असावा, अशी भूमिका लोकजागर परिवाराच्या उपक्रमातून मांडण्यात आली.

यंदा परिसरातील दुष्काळजन्य परिस्थिती लक्षात घेऊन मोठ्या स्वरूपातील सार्वजनिक कार्यक्रम टाळण्यात आला. त्याऐवजी परिवारातील सदस्य आणि समर्थकांची मर्यादित उपस्थिती असलेली सहविचार सभा घेऊन साधेपणाने बळीपूजन करण्यात आले. उत्सवापेक्षा परिस्थितीचे गांभीर्य आणि समाजाप्रती असलेली जबाबदारी महत्त्वाची असल्याचा संदेश या निर्णयातून देण्यात आला.

पाणवठे उभारण्यासोबतच त्यांच्या देखभालीचीही गरज

आपल्या मनोगतात प्रवीण गीते यांनी आगामी उन्हाळ्यात निर्माण होऊ शकणाऱ्या पाणीटंचाईकडे लक्ष वेधले. ग्रामीण भागातील शेतशिवार, डोंगराळ परिसर, रानमाळ आणि मानवी वस्तीपासून दूर असलेल्या ठिकाणी अनेक पक्षी व प्राणी पाण्याच्या शोधात भटकत असतात. नैसर्गिक जलस्रोत आटल्यास या जीवांची अवस्था अधिक बिकट होते. अशा परिस्थितीत सामाजिक संस्थांसह गावातील नागरिक, शेतकरी, युवक मंडळे आणि निसर्गप्रेमींनी पुढाकार घेऊन ठिकठिकाणी पाणवठे तयार करणे आवश्यक आहे.

केवळ पाण्याची भांडी किंवा हौद ठेवणे पुरेसे नसून त्यामध्ये नियमित स्वच्छ पाणी भरणे, पाणी दूषित होणार नाही याची काळजी घेणे आणि पाणवठ्यांची स्वच्छता राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. पक्ष्यांसाठी सुरक्षित आणि योग्य उंचीवर पाण्याची भांडी ठेवणे, तर इतर प्राण्यांसाठी सहज पोहोचता येतील अशा ठिकाणी पाण्याची व्यवस्था करणे गरजेचे आहे. अशा छोट्या-छोट्या कृतींमधून अनेक मुक्या जीवांना जीवनदान मिळू शकते, हा विचारही या आवाहनामागे महत्त्वाचा आहे.

लोकजागरच्या चळवळीत सक्षम युवकांना जोडण्याचा निर्धार

सहविचार सभेत विठ्ठल चव्हाण, सिद्धेश्वर आंधळे, विनायक काकड, अक्षय खरात आणि दीपक नागरे यांनी आपापली मनोगते व्यक्त केली. यावेळी लोकजागर परिवाराने आजवर केलेल्या विविध सामाजिक, वैचारिक आणि जनजागृतीच्या कार्याची उजळणी करण्यात आली. समाजातील प्रश्नांवर सातत्याने भूमिका मांडणारी आणि लोकहिताच्या विषयांना प्राधान्य देणारी ही चळवळ अधिक व्यापक करण्यासाठी आगामी काळात कार्यक्षम, सामाजिक जाणिवा असलेल्या युवकांना जोडण्याची आवश्यकता असल्याचे मत उपस्थितांनी व्यक्त केले.

आजच्या बदलत्या सामाजिक परिस्थितीत केवळ समस्यांवर चर्चा करून थांबण्यापेक्षा प्रत्यक्ष कृतीतून समाजासमोर आदर्श निर्माण करणे आवश्यक आहे. पर्यावरण संवर्धन, जलसंधारण, शेतकरी प्रश्न, सामाजिक समता आणि लोकहिताच्या विविध विषयांवर लोकजागर परिवाराने अधिक सक्रियपणे काम करण्याचा विचारही यावेळी मांडण्यात आला.

कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक, सूत्रसंचालन आणि आभार प्रदर्शन अशोक सवडे यांनी केले.

यावेळी दीपक कायंदे, गंगाधर खरात, अशोक नागरे, गणेश सानप, उद्धव गायकवाड, रणजीत सानप, बाळासाहेब भोसले, भगवान नागरे, सातपुते साहेब, संतोष पुरी, रामेश्वर गायकवाड, राम भानुसे, प्रदीप पवार, अविनाश नागरे यांच्यासह लोकजागर परिवाराचे सदस्य व समर्थक उपस्थित होते.

मुक्या जीवांच्या जगण्याचा प्रश्नही समाजाच्या संवेदनशीलतेची कसोटी!

दुष्काळाच्या झळा केवळ माणसांनाच बसत नाहीत, तर त्या निसर्गातील प्रत्येक सजीवाला सोसाव्या लागतात. माणसाला पाण्याची गरज व्यक्त करता येते; मात्र तहानलेल्या पशुपक्ष्यांना आपली व्यथा सांगता येत नाही. त्यामुळे त्यांच्या जगण्याचा प्रश्न समजून घेऊन समाजाने वेळीच कृती करणे ही काळाची गरज आहे. लोकजागर परिवाराने बळीराजा पूजनाच्या निमित्ताने दिलेला पाणवठे उभारण्याचा संदेश केवळ एका कार्यक्रमापुरता मर्यादित न राहता गावोगावी लोकचळवळीचे स्वरूप घेणार का, हे आगामी काळात महत्त्वाचे ठरणार आहे.

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

चिखला काकड :: छत्रपती शिवाजी महाराज पुतळा प्रकरण नेत्याच्या विखारी भूमिकेमुळे शिवसेना महिला आघाडी तालुका प्रमुखांचा राजीनामा

सासूच्या सौंदर्यावर जावई फिदा; दोघांनी घरातून पळून जाऊन थाटला संसार, नातेसंबंधांच्या गणिताला नवा ट्विस्ट!

देऊळगावराजात राजकीय वादातून रक्तरंजित संघर्ष? दोन गट आमनेसामने; शिवसेनेच्या नगरसेवकासह राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्याचा मृत्यू, सात जखमी